Yangın, maddenin ısı ve oksijenle birleşmesi sonucu oluşan
yanma reaksiyonlarının neden olduğu doğal afettir. YANGIN
SINIFLARI A Sınıfı Yangınlar Katı
madde yangınlarıdır. Soğutma ve yanıcı maddenin uzaklaştırılması ile söndürülebilir.
B Sınıfı Yangınlar Yanabilen sıvılar bu sınıfa girer.
Soğutma (sis halinde su) ve boğma (Karbondioksit, köpük ve kurur kimyevi
toz) ile söndürülebilir. C Sınıfı Yangınlar
Likit petrol gazı, hava gazı, hidrojen gibi yanabilen çeşitli gazların
yanması ile oluşan yangınlardır. Kuru kimyevi toz, halon 1301 ve halon
1211 kullanarak söndürülebilir. Elektrikli makine ve hassas cihazların
yangınları da bu sınıfa dahil edilebilir. D Sınıfı Yangınlar
Yanabilen metallerin ve alaşımların (Magnezyum, Lityum, Sodyum, Seryum
gibi) yanmasıyla meydana gelen yangınlardır.etkili söndürücüsü olan trimotoksinboroksin
bulunmadığı taktirde kum aynı işlemi görür. Kuru kimyevi tozlar bu yangınları
söndürmede kullanılırlar. Elektrik donanımlarının yanmasıyla oluşan yangınlar
ayrı bir sınıf içinde değerlendirilmeyip C sınıfı yangınlar başlığı altında
incelenebilir. Elektrik akımı kesilerek müdahale edilmeli ve kuru kimyevi
toz kullanılmalıdır. YANGIN SÖNDÜRMEDE KULLANILAN YÖNTEMLER
Soğutarak Söndürme
Su ile soğutma Soğutarak söndürme prensipleri içinde
en çok kullanılanıdır. Suyun elverişli fiziksel ve kimyasal özelliği yanıcı
maddeyi boğma (yanan cismin su içine atılması sonucu oksijeni azaltma)
ve yanıcı maddeden ısı alarak yangının söndürülmesinde en büyük etken
olmaktadır. yangın üçgenini oluşturan ısı oksijen ve yanıcı maddeden ısının
düşmesi ve oksijenin azaltılarak söndürülmesinde en etkili söndürücüdür.
Su yangın yerine kütlesel olarak gönderileceği gibi püskürtme lansları
ile de gönderilebilir. Yanıcı maddeyi dağıtma
Yanan maddenin dağıtılmasıyla yangın nedeni olan yüksek ısı da bölünür,
bölünen ısı düşer ve yangın yavaş yavaş söner. Akaryakıt yangınlarında
bu tip söndürme yangının yayılmasına neden olacağından uygulanmaz.
Kuvvetli üfleme Yanan madde üzerinde kuvvetli olarak
üflenen hava alevin sönmesine ve yanan maddenin ısısının düşmesine neden
olmaktadır. Bu tip (soğutarak) söndürme ilkesi ile başlangıç yangınlarında
başarıya ulaşılabilir. Büyümüş veya belirli boyutlara gelmiş yangınlarda
üfleme yangına daha fazla oksijen sağlayacağından yangının büyümesine
olur. Bu nedenle bu tür durumlarda bu söndürme tekniği kullanılmaz.
Havayı keserek söndürme
Örtme Katı maddeler (kum, toprak, halı, kilim vb) ve
kimyasal bileşikler (köpük, klor, azot vb) kullanılarak yanan maddenin
oksijen ile temasının kesilmesi ile yapılan söndürmedir. Akaryakıt yangınlarına
örtü oluşturan sentetik veya protein esaslı foam köpüğü kullanılmaktadır.
Boğma Yangının oksijenle temasının kesilmesi veya azaltılması
amacıyla yapılan işlemdir. Özellikle kapalı yerlerde oluşan yangınlara
uygulanır. Yanıcı maddenin ortadan kalkması
Yanma koşullarından olan yanıcı maddenin ortadan kalkması sonucu yangının
söndürülmesidir. Su Ateşi söndüren maddeler
arasında en önemlisi nemli battaniyedir. Ama büyük yangınlarda sudur.
Örneğin küçük yangınlarda (mutfak yangını v.b.) nemli gazete çok önemlidir.
Su özellikle A tipi yangınlar için (katı) mükemmel bir söndürücüdür.
Kum Yanıcı maddelerin oksijenle ilişkisinin kesilerek
söndürülmesinde kullanılır. Kullanma anında kumun yanıcı maddeyi tamamen
örtmesi sağlanmalıdır. Karbondioksit gazı (CO2)
Yanan maddenin üzerini kaplayan karbondioksit gazı yanıcı maddeyi oksijensiz
bırakarak yangının söndürülmesini sağlar. Havadan 1,5 kat daha ağır sıvı
halden gaz haline geçişte -78 derece olan boğucu bir gazdır. Genellikle
çelik tüplerde basınç altında sıvı halde tutulur. Bu gazla açık alanlarda
ve hava akımının olduğu yerlerde yangının söndürülmesi oldukça zordur.
>Kuru kimyevi toz PKP (Potasyumbikarbonat) Yangın söndürmede kullanılan
etkin maddelerden birisi de kuru kimyasal tozdur. Köpük Köpük
yanan yüzeyi tamamen kaplar.Ve yangını söndürür. Yurdumuzda binaların
yangına karşı korunması konusunda geçerli bir yönetmelik veya bu konuyu
tümüyle kapsayan bir standardın olmayışının, yangın konusunun göz ardı
edilmesine neden olduğu söylenebilir. Türkiye'de yapı sektörümüz, yapı
malzemeleri seçiminde, batı ülkelerinde aranılan kriterleri araştırma
noktasında değildir.